Presentatie

Tekst presentatie Georg Verberg Stipendium 2013, 29 oktober 2013

Visuele Analyse Filmmateriaal

- Opknippen filmbeelden Pippi (1969 en 1970)
- Rangschikken per handeling, uitspraak of uiterlijk
- Refereren naar overeenkomsten in eigen video's
- Interessante onderwerpen: feminisme, racisme (laat boek zien), individualisme 

Webpagina: Googlemaps met te bezoeken locaties

Afbeelding: Locaties in Zweden

 - In aanmelding schreef ik meerdere universiteiten (ligt aan Astrid Surmatz informatie)
- Voornamelijk 3 locaties bezoeken: Stockholm, Vimmerby, Gotland

Afbeelding: Planning

- Dit is de planning ongeveer

- Eventueel twee keer naar Gotland, filmen in lente en herfst

Ontstaan Pippi

De dochter van Astrid Lindgren lag op haar zevende met longontsteking in bed. Haar moeder vertelde als afleiding verhalen over ene Pippi Langkous. In 1944 gleed Lindgren uit in de sneeuw en moest in bed herstellen. Toen schreef ze alle verhalen over Pippi op als cadeau voor haar dochters tiende verjaardag. Ze zond het manuscript ook naar een uitgever maar die weigerde het. Lindgren paste het karakter van Pippi aan en daarmee ging een andere uitgever wel akkoord. De Oer-Pippi zoals Karin de dochter het noemt is veel ongewoner, avontuurlijker en absurdistischer (Verschuur, 2002).

Achtergrond

Pippi is een meisje dat vaak eenzaam en op zichzelf aangewezen is. Ze heeft een zekere basis opvoeding gehad op het zeilschip van haar vader. Maar ik vind het ook niet zo gek dat er feministische uitspraken worden herkend omdat ze zich altijd staande moest kunnen houden tussen een voornamelijk mannelijke bemanning op het schip. Haar vaak absurdistische en gekke ideeën maskeren eigenlijk wanhoop en het verdriet van het missen van haar ouders en dat maar haar een geloofwaardig karakter. Ze wil er liever niet aan denken en daarom lacht ze de pijn weg.  Ze kent de normen en waarden van de cultuur niet. Pippi doet haar best om normaal te zijn en geaccepteerd te worden, maar dat lukt niet. Dat maakt het tragisch.

Rita Verschuur is de vertaalster van de meeste boeken van Astrid Lindgren en heeft haar goed gekend. In haar boek (2002) zegt Ulf Stark, een kinderboekenschrijver, dat hij denkt dat Astrid Lindgren vooral de bekrompenheid van de volwassenwereld heeft willen laten zien. Pippi verlegt grenzen, gaat tegen de stijve regels van de etiquette in en geeft het zelfstandige kind een stem. En daar heeft Lindgren altijd voor gepleit; een kind moet met respect behandeld worden.

Iemand anders noemt Pippi te gek en niet gek genoeg. Ze is niet gek genoeg om voor clown door te gaan maar ook niet gewoon genoeg om als identificatieobject door te gaan. Het is een fenomeen waar vlak na de oorlog dringende behoefte aan was. Een onafhankelijk kind als iconisch beeld.

Er waren veel mensen geschokt bij het lezen van de Pippi Langkous-boeken. Men was ervan overtuigd dat er straks heleboel kinderen zich als Pippi gingen gedragen en dat het niet normaal was om een gehele slagroomtaart op te eten bij een theevisite. Maar die kinderen konden ook geen paard optillen. Ze vonden het geen goed voorbeeld voor de opvoeding en er werd aan Lindgren gevraagd wat de achterliggende bedoeling van Pippi is geweest. Daarop zegt Lindgren: ‘Ik heb er helemaal niets bij gedacht. Noch bij Pippi, noch bij enig ander boek. Ik schrijf om het kind in mijzelf bezig te houden en ik kan alleen maar hopen dat ook andere kinderen daar een beetje plezier aan beleven.’

Pippi heeft enorme macht, door haar kracht en vele geld, maar heeft haar macht nooit misbruikt.

Hypothese

- Ik ben er zelf nog niet over uit of Pippi haar speciale krachten (zoals dat ze heel sterk is, dat ze kan vliegen, dat ze op fietsen kan fietsen zonder wielen, dat ze een auto kan laten opstijgen, enzovoort) allemaal zelf heeft bedacht. Dat het alleen in haar hoofd zit, maar dat ze er ook zelf in geloofd. Dat ze zich misschien in een soort psychotische wereld bevindt. In plaats van dat ze echt speciale krachten heeft.

- Of dat ze gewoon in een huis woont samen met haar vader die veel voor zijn werk weg is en zij alle avonturen op haar slaapkamer in haar fantasie beleefd.

- Of dat ik het niet zo ver moet zoeken of interpreteren en dat ik de verhalen moet begrijpen zoals Lindgren het letterlijk op papier heeft gezet. Maar in het boek De Gebroeders Leeuwenhart is het gehele verhaal ook geschreven als een ijlende droom op het sterfbed van een van de broers en dat begrijpen kinderen niet zozeer op die manier.
- Het kan ook zo zijn dat uit het onderzoek blijkt dat er niets achter het verhaal zit. 

Volgens Margareta Strömstedt, een bibliografe van Astrid Lindgren, is de zwangerschapsperiode tijdens de achttiende levensjaar van Lindgren van cruciaal belang geweest voor haar hele schrijverschap. In die periode heeft ze haar kind moeten afstaan omdat ze zelf niet in staat er financieel aan bij te dragen. Later heeft Lindgren haar zoon wel opgevoed, maar de bibliografe vermoedt dat ze die periode altijd heeft willen goedmaken door boeken voor kinderen te gaan schrijven. 

Lindgren is ook erg politiek betrokken en haar wanhoop over de wereld kan zo groot zijn dat ze kinderen alleen nog troost kan bieden in sprookjes. (Verschuur 2002, pag.175)

Naast dat er in het werk van Lindgren voortdurend grenzen worden opgezocht, is de kern in Lindgrens schrijverschap: de liefde tussen vader en kind. (Verschuur 2002, pag.173) Dat vind ik interessant omdat ik zelf nooit een echte vader heb gehad. Lindgren had een sterke band met haar vader. Ze heeft het karakter Emil ook aan hem gewijd en bij Pippi Langkous is er vooral het verlangen naar de aanwezigheid van haar vader. Het enige boek dat Lindgren schreef voor volwassenen, gaat over de liefde tussen haar ouders.

Er zijn vele onderzoeken gewijd aan de invloed van Pippi op opvoeding, als rolmodel en op de taal (waar ze wijs en naïef in is tegelijkertijd, omdat ze woorden zo letterlijk neemt en daardoor ons doet nadenken over onze eigen taal).

Focus

Het is belangrijk om een focuspunt te hebben tijdens mijn onderzoek. En ik ben voornamelijk geïnteresseerd in het verdriet wat er mogelijk schuil gaat achter de vrolijkheid en gekte.

De combinatie van humor en dramatiek of tragedie is iets waar ik altijd een balans tussen probeer te zoeken in mijn eigen werk. Mijn doel van het project is eigenlijk er achter komen wat voor pijn en verdriet er achter fenomeen Pippi zit; bij de schrijver, in het bedachte karakter, en tijdens het maken van de films.

Dag 8

Voorbeeld

Tenslotte wil ik een voorbeeld laten zien van een video waarin ik mijn persoonlijke verhaal gecombineerd heb met Pippi als icoon. Op deze manier denk ik ook te werk te willen gaan als ik video’s opneem in Zweden.

Het gaat om het stukje uit ‘Pippi Langkous de Film’ uit 1969, waarin  Pippi de planten water geeft in de regen omdat ze zichzelf dat voornomen had en het daarom ook doet.

Mijn persoonlijke verhaal gaat onder andere over mijn eerste jeugdherinnering toen ik 1,5 jaar oud was en mijn moeder mij met kleren en al onder de douche zette. Dit beeld kwam ook terug als ‘Dag 8’ tijdens mijn eindexamen van het Frank Mohr afgelopen juli.